Hart van de wijk

Verhalen uit de wijk, belevenissen, herinneringen en dromen over de Theresiakerk. Dat vindt u op deze pagina. De verhalen laten zien dat de kerk hart van de wijk is, was, en mag blijven. 

Onderduikers achter het orgel…

Ook in de oorlog speelde de Theresiakerk een belangrijke rol in de levens van wijkgenoten. Zij herbergde zelfs, zo schreef een lezer ons, onderduikers. Dit bijzondere, ontroerende verhaal ontvingen we vandaag:

“Ikzelf ben er nooit geweest, want ik ben geboren in Amsterdam toen mijn ouders en broertjes en zusjes na de oorlog uit Den Haag wegtrokken waren. Zij zijn in Den Haag altijd naar de kerk gegaan, en al mijn broers en zussen zijn er gedoopt. De oudste in 1935 en de jongste in 1945.

Ik heb begrepen dat de kerk tijdens de oorlog een toevluchtsoord was, ook voor onderduikers. Ook mijn vader. Hij had een drankenwinkel in de buurt, J.P. van Vliet, en het gezin woonde er ook in de buurt. Natuurlijk werd mijn vader gezocht door de Duitsers, misschien hadden ze wat clementie doordat hij een groot gezin met kleine kinderen had. Desondanks moest hij toch onderduiken en dat gebeurde dan achter het orgel in de kerk. 

Foto Haags Gemeente Archief

In een artikel dat ik kreeg via Joop Vrouwenvelder (buurtcentrum Rustenburg-Oostbroek) met de titel “Het regende 50 jaar rozen op Rustenburg” (van 1981), een mooie geschiedschrijving van de kerk uit geschreven door Ton Oliemuller, las ik dat er mensen zich verborgen konden houden achter een deurtje in de sacristie. De koster (S. de Koning) had daarbij goed geholpen.”

Dat de schrijver opent met de zin “de kerk gaat me na aan het hart” is nu begrijpelijk. Had zijn vader immers niet kunnen onderduiken achter het orgel, dan is het maar de vraag of hij geboren was…

Van witkalk en pilaren…

Af en toe krijgen wij verhalen binnen van (oud-)wijkbewoners over wat de Theresiakerk in hun leven heeft betekend. Persoonlijke en indrukwekkende verhalen. Deze getuigen niet van nostalgie naar wat niet meer is, maar vooral van wat het betekent als een wijk een plaats van verbinding en ontmoeting heeft. Onderstaande bijdrage verhaalt van een verdwenen muurschildering en het bijzondere gegeven van een kerkruimte die niet door pilaren is verdeeld…

“Toen ik drie jaar oud was ben ik verhuisd van de Hemsterhuisstraat naar de Lunterenstraat. Dat was in 1962. Ik heb op de kleuterschool in de Kootwijkstraat gezeten met nonnen als lerares. Ze waren heel aardig. Het was een gelukkige tijd. Daarna heb ik tot de derde klas op de Paulusschool gezeten in de Weesperstraat. Die is afgebroken. De rest van de tijd zat ik op de Rosaschool in de Nijkerklaan. Al die jaren gingen we op woensdagmorgen vroeg met de klas eerst naar de kerk en daarna naar school door. Dat maakte van de kerk een belangrijk onderdeel van mijn leven. Ik heb er mijn eerste communie gedaan, vormsel en natuurlijk alle grote feesten gevierd.

Toen ik wat ouder werd zat ik met een vriendje iedere zaterdagavond tijdens de mis in het orgel. Daar stond een tafel met een pick-up en een versterker. Wij draaiden muziek bij het binnenkomen, de communie en bij het vertrek. 

Ik weet nog dat er achter het linker altaar een wandschildering of mozaïek zat met duivels en engelen. Dat vond ik heel eng. Later is dat overgeschilderd. Ik denk dat het origineel er nog onder zit. 

dav
Zit hier achter een schildering met engelen en duivelen? Foto Loes van Beek

Het mooie vond ik dat de kerk geen pilaren had zoals veel andere kerken, maar een grote ruimte was met vrij zicht. De hele wijk is rond de kerk gebouwd en bijna iedereen in de straat ging erheen. Het is echt het centrale gebouw van de wijk dat je ook al van ver mooi ziet liggen. 

Helaas moest ik later vanwege verkeersdrukte en reistijd verhuizen naar een andere stad. Maar ik voel mij nog steeds meer Hagenees. En wanneer ik weer over de Apeldoornselaan naar de Dierenselaan loop langs de kerk komt er een soort rust over mij. De route staat in mijn geheugen gebrand. 

Ik heb een hele fijne gelukkige katholieke jeugd gehad met de Theresiakerk als baken en thuishaven. Het is een fijn gebouw en het hoort bij de wijk. Alles wat er in de plaats zou komen zal lelijker zijn en minder passen bij de stijl van de staten eromheen. En ik denk dat het gebouw veel mogelijkheden heeft. Juist omdat het zo een grote vrije ruimte heeft zonder pilaren.”

Warme croissants

28 maart 2019, de dag nadat een groep betrokken bewoners de steun kreeg van de commissie ruimte om haar plannen voor het kerkgebouw te ontwikkelen. Vroeg in de ochtend stonden leden van de groep, samen met een van de commissieleden, Peter Bos van de HSP, al op de stoep voor de kerk om Radio West te woord te staan.

Een paar minuten op de radio, maar de gesprekken, en het rondje rond de kerk namen een paar uur in beslag. Het Pleysier College aan de Kootwijkstraat stond toe om haar speelplaats te bezoeken, vanwaar een mooi gezicht op het groen achter de kerk. Ook de bijzondere, meer dan 90 jaar oude hoogstampeer, een indrukwekkende oude dame, is vandaar zichtbaar. Hieronder een paar indrukken van het groen wat – dankzij de nieuwe kans voor de kerk – voor de wijk bewaard kan blijven.

Aan het eind van het rondje rond de kerk gekomen, sprak een oudere man het groepje aan. Zijn hele leven in Den Haag gewoond, met elf jaar van school gegaan, zoals dat vroeger ging, meer dan 30 jaar op de taxi gezeten, zet hij zich als vrijwilliger voor anderen in. Hij was blij met de gebeurtenissen. Een nieuwe kans voor de wijk. Die prachtige wijk die zo vaak door de gemeente ‘vergeten’ is.

Terwijl met de verslaggever van radio West werd afgerond verdween de man, om enkele minuten later ineens weer terug te keren – met een zak verse, warme croissants, zojuist gekocht. Voor iedereen die al een paar uur op de been was. Dat is nu onze stad, onze wijk! De wijk die hart heeft voor elkaar. Een hart dat zichtbare en tastbare vorm heeft in de prachtige Theresiakerk!

Een bidprentje

De kerk maakt veel verhalen los. Zo kwam iemand langs met een heel oud bidprentje – van 28 juli 1931. Ter herdenking van het overlijden van haar overgrootmoeder – Catharina Bovens, geboren in Dordrecht in 1871. Twee jaar later, in 1933, werd de vader van onze bezoekster, de kleinzoon van Catharina, geboren.

Toen Catharina overleed, ‘met een volkomen vertrouwen op God’, na een geduldig gedragen lijden – in de manier van spreken van toen, was de Theresiakerk nog maar twee weken tevoren ingewijd – namelijk op 15 juli 1931. Daarmee werd de uitvaart van Catharina de allereerste die plaatsvond vanuit de kerk aan de Apeldoornselaan.

De kerk heeft zelf geen bijgelegen begraafplaats, de gestorven parochianen zijn daarom elders begraven. Maar de Theresiakerk blijft de plek waar de herinnering aan hun levens mee verbonden is. Het monument dat deze mondeling overgeleverde geschiedenissen oproept.